экономика Курсовая



Мазмұны

Кiрiспе……………………………………………………………………………………………..3

I Бизнес жоспар түсінігінің  әдiстемелiк негiздерi…………………………………5

1.1.Бизнес жоспардын сипаты, қызмет ерекшелiктерi…………………………..5

1.2.Бизнес жоспардың  негiзгi бөлімдері, кәсiпорынды дамытудағы маңызы

1.3.Кәсiпорынды дамытудағы бизнес-жоспардың маңызы…………………….12

ІІ Кәсіпорын шаруашылығындағы бизнес жоспарды талдау («Сарыарқа әлеуметтік кәсіпкерлік» мысалында)………………………………………………….17

2.1. Кәсіпорынның ұйымдық құқықтық негіздері……………………………….17

2.2.Стратегиялық жоспарлаудың ерекшеліктері мен оның ұйымдастырылуы……………………………………………………………………………20

2.3. Бизнес жоспар оны әзірлеудің ерекшеліктері……………………………….23

Қорытынды…………………………………………………………………………………….27

Пайдаланылған әдебиеттер……………………………………………………………….29

Қосымша………………………………………………………………………………………..30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кiрiспе

              Кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру мен жүзеге асыру кезінде жоспарлау жетекші орынға ие болады. Әсіресе, қазіргі эконмоикалық жағдай фирма ішіндегі жоспарлаудың жаңа прогрессивтік тәсілдерін қолдануды талап етеді. Ал бизнес жоспар фирма ішіндегі жоспарлаудың негізі болып табылады және ол ағымдағы немесе болашақтағы жағдайды таладуға мүмкіндік береді.

              Бизнес жоспарлау экономикада процестерді түбегейлі қалпына келтіреді. Қаржылық жоспарлау халыққа салынатын салықты, халыққа бөлінетін қаржыны жоспарлап, ретті де кезекті жерінде қалыптасуына әрекет етеді. Қаржылық жоспарлаудың қаржылық процестердегі ролі өте үлкен болып келеді. Мәселен, Ресей Федерациясы қаржылық жоспарды үш жылға бірден қалыптастырады. Орта мерзімдегі қаржылық жоспарлау процесінде бұл бюджеттегі қаржыны үнемдеуді талап етеді.

              Жоспар жасау кездегі шартты нәрсе-өндіріс көлемі мен сатылатын өнімнің тепе-теңдігін сақтау. Кәсіпорын үшін барлық өндіріс күшін дұрыс іске қосып, материалдық қордың көлемін көбейту тиімді.

              Қаржылық жоспарлау статьясы кәсіпорынның экономикалық көрсеткіш жұмыстарымен байланысты: өнім өндіруге, қызмет көрсетуге, ғылыми техникалық дамуға өндірісті жетілдіруге, өндірістің тиімділігін арттыру, күрделі құрылыс жүргізу.

              Бизнес жоспарлау кәсіпорын қызметінің барлық саласына ықпал етеді.

              Бизнес жоспарлау процессі бірнеше кезеңнен тұрады:

Бірінші кезең-бұрынғы қаржылық көрсеткіштер сұрыпталады. Бұл үшін кәсіпорынның негізгі қаржылық документтері пайдаланылады: есептік баланс, түсі мен шығын жөніндегі есеп, қаржы қорының қозғалысы туралы есеп. Бұл құжаттардың кәсіпорынның қаржы көрсеткіштерін талдауға және есептеуге керек нәтижелері бар, осы құжаттарды келесі жылға болжауға көмектеседі.

Екінші кезең-негізгі болжамдық құжаттарды жасау кезеңі: баланс болжамы, түсі мен шығын есебі, ақша қозғалысы туралы есеп.

Үшінші кезеңде қаржы құжаттарының көрсеткіштері ағымдағы қаржы жоспарының көмегімен нақты белгіленеді.

Төртінші кезеңде қаржылық жоспарлау процесі іске асырылады.

Бизнес жоспарлауды бірнеше түрде сұрыптауға болады: болашақтың қаржылау жоспары, жылдық жоспар, шұғыл қаржылық жоспар.

              Тақырыптың өзектілігі: Кәсіпорын дамудың негізгі қозғаушы күші мен оның негізгі локомотиві болып табылады. кәсіпорындағы бизнес жоспар міндетті түрде жасалуы тиіс. Кәсіпорын шаруашылығы үшін бизнес жоспардың алатын орны ерекше.

              Курстық жұмыстың мақсаты: берілген тақырып бойынша бизнес жоспардың мәні мен ерекшеліктерін айқындау, сонымен қатар кәсіпорынның шаруашылығындағы бизнес жоспардың тиімділігін көрсету.

              Курстық жұмыстың міндеттері:

-         берілген тақырыптың теориялық сипатын ашу;

-         бизнес жоспардың құрылымын сипаттау;

-         кәсіпорын шаруашылығындағы бизнес жоспардың маңыздылығын арттыру;

-         кәсіпорын шаруашылығындағы бизнес жоспардың қажеттіліктерін көрсету;

Курстық жұмыстың құрылымы: кіріспеден, екі тараудан, қорытынды мен қолданылған әдебиеттер тізімі мен қосымшадан тұрады.

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I Бизнес жоспар түсінігінің  әдiстемелiк негiздерi

1.1.Бизнес жоспардын сипаты, қызмет ерекшелiктерi

              Бизнес жоспар бұл жоспарланған істің нақты іске асатындығын көрсететін эконмоикалық негізделген аналитикалық құжат. Оны бизнестің жаңа сферасын құруға немесе кәсіпорын қызметінің жаңа сферасын меңгеруге қажетті кәсіпорынның даму жоспары деп те атауға болады. тәжірибеде бизнес жоспардың мынандай түрлері едәуір жиі қолданылады: ұйымның бизнес жоспары, несие алуға арналған бизнес жоспар, инвестициялық жобаның бизнес жоспары, құрылымдық бөлімшенің бизнес жоспары, грантқа арналған бизнес жоспар, аймақты дамытудың бизнес жоспары, мекеменің бизнес жоспарлары тағы да басқалар.

              Қазіргі кезеңде кәсіпкерлік тәжірибеде және ғылыми әдебиеттерде бизнес жоспардың мазмұны мен құрылымына қатысты ғылыми негізделген нақты тәсіл жоқ. Бизнес жоспардың құрамы, құрылымы мен көлемі, оның мақсатына кәсіпорынның мөлшеріне, қызмет түрінің ерекшеліктеріне байланысты анықталады. Алайда бизнес жоспар белгілі бір бөлімдерден тұрады. Мұнда бизнестің негізгі идеясы мен мақсаты ашылып көрсетіледі, кәсіпорын мен қажет болған жағдайда сала кәсіпорында өндірілетін өнімдердің өзгешеліктері, нарықтық қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіншіліктері сипатталады, сондай-ақ кәсіпорын персоналдары мен басқару жүйесі, өндірістік, қаржылық жоспарлары қарастырылады.

              Бизнес жоспардың құрылымы шартты түрде келесі бөлімдерден тұрады:

1. Резюме.

2. Кәсіпорынынң сипаттамасы

3. Өнімнің сипаттамасы

4. Нарықты талдау

5. Ұйымдастырушылық жоспар. Персонал және басқару

6. Өндірістік жоспар

7. Маркетинг жоспары

8. Тәуекелді бағалау

9. Қаржылық жоспар

10. Қосымшалар

              Қаржылық жоспарлаудың обьектісі шаруашылық жүргізуші субьектілері мен мемлекеттің қаржылық қызметі, ал қорытынды нәтижесі сметаларынан бастап мемлекеттің жиынтық қаржы жоспарына дейінгі қаржы жоспарларын жасау болып табылады. Әрбір жоспарда белгілі бір мерзімге белгіленген кірістер мен шығыстар, қаржы және кредит жүйелерінің буындары мен байланыстары анықталады. Қаржылық жоспарлаудың нақтылы міндеттері қаржы саясатымен айқындалады. Бұл жоспарлы тапсырмаларды орындауға қажетті ақшаның көлемі мен олардың көздерін анықтау; кірістерді өсірудің  шығыстарды үнемдеудің резервтерін анықтау; орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қорлар арасында қаражаттарды бөлуде оңтайлы үйлесімдерді белгілеу және басқалары.

              Жоспарлау:

1)     экстенсивтілігімен (әлеуметтік-саяси және экономикалық құбылыстардың кең шеңберін қамтиды);

2)     қарқындылығымен (кәміл техника мен әдістерді қолдануды түсінеді);

3)     тиімділігімен (қорытындысында қаржыны басқару қойған міндеттерге жетудің қажеттілігін білдіреді) сипатталады.

Қаржылық жоспарлауда мына тәсілдемелер пайдаланылады:

а) автоматтық (өткен жылдың деректері)  келесі жылға көшіріледі. Инфляция кезінде деректер инфляцияның коэффициенттеріне көбейтіледі. Бұл әдіс ең қарапайым әдіс болып табылады және әдеттегідей, уақыт жетіспеушілігі кезінде пайдаланылады;

ә) статистикалық (өткен жылдардың шығыстарын қосып, өткен жылдардың санына бөледі);

б) нольдік база тәсілдемесі (барлық айқындамалар қайта есептелуі тиіс бұл әдіс нақтылы қажеттіліктерді есепке алады және оларды мүмкіндіктермен үйлестіріледі).

Нарықтық экономика жағдайында жоспарлау басқарудың функциясы ретінде экономикалық және әлеуметтік қызметтің барлық жақтарын жалпыға бірдей қамту нысанын алуы тиіс. Егер жоспарлы экономикада қаржыны жоспарлауда сүйеніш бөлгіштік процестерге жасалынса, нарықтық экономикада айырбас сферасына сүйенеді, бұл сфера арқылы тауарлар мен қызметтерді өткізу және оларды өндіру мен өткізу кезінде қоғамдық қажетті шығындарды тану (мойындау) жүзеге асырылады.

Демек, нарықтық экономикада тауарлар мен қызметтерді өндіру мен өткізу процесіндегі байланыстың үстемдік және айқындаушы әдісі ақшаны, бағаны құн заңын, сұраным мен ұсыным заңын кіріктіретін өзінің механизмі бар рынок болады. Нарықтық механизмнің мұндай табиғаты өндіріс пен айырбас нәтижелерін анықтаудың әдісі ретінде, бірақ жоспарлаудың элементтері болатын болжаудың қажеттігін анықтайды.

Қаржылық жоспарлаудың мазмұны ақшалай табыстар мен қорланымдарды жасау, бөлу және қайта бөлуді экономикалық процестермен оңтайландырудың күні бұрын анықталған мүмкіндік ретінде көрінеді және осының негізінде орталықтандырылған және орталықтандырылмаған ақша қорларын қалыптастыру және пайдалану.

Қаржылық жоспар кәсіпорын қызметіне кешенді сипат беретін ақпараттың негізгі көзі болып табылады. Балансты талдау өтімділік, табыстылық жағдайын, сондай-ақ жекелеген кәсіпорын операцияларын жүргізу кезіндегі тәуекел деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

              Кәсіпорындардың көпшілігі реттеуші баптарды баса қолданады, сөйтіп баланстың жалпы сомасы әлдеқайда артады, ал бұл кәсіпорындардың мүмкіндігін обьективті түрде бағалауға бөгет жасайды.

              Кәсіпорын баланстары тұтас алғанда, сондай-ақ жеке бөліктерге бөлініп талданады. Бұл ретте тұтас талдау кәсіпорын қызметінің барлық қырларын көрсетуге мүмкіндік береді.

Кәсіпорын тиімділігін зерттеуде жиі қолданылатын әдістің бірі

баланс құрылымын талдау әдісі, сондай-ақ банктің кіріс, шығыс және пайда құрылымын талдауда қолданылады.

              Жаңа шаруашылық субьектідегі қаржылық жоспардың орнығуы ол кәсіпорынның барлық мүмкіндіктеріне негізделеді. Кәсіпорындағы қаржылық жоспар егер ұтымды да, соны құрылған болса, кәсіпорындардың түрлі мекемелермен жең ұшынан жалғасып жұмыс жасауға жағдайы жетеді.

              Кәсіпорын өнімдерінің өзіндік құны кәсіпорын қызметі өнімділігінің көрсеткіші болып табылады.

              Кәсіпорын жұмысының тиімділігін арттырудың алғышарттары болып табылатын оның ішкі мүмкіндіктерін талдау мен сараптаудан өткізуде сапалық өлшем болуына байланысты ынталандыру жүйесі болып табылады.

              Кәсіпорындардағы қаржылық жоспардың орнығуына қосымша ақпарат беру, кәсіпорынның немесе оның өнімінің имиджін қалпына келтіру қажет.

              Кәсіпорынды және ол ұсынып отырған өнімдерге деген көзқарас қаржылық жоспардың сатыларының көбеюіне әкеледі. Қаржылық жоспар кәсіпорындағы қаржылық бақылауды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар қаржылық жоспар кәсіпорындағы артықшылықтарды және оның өнімдерінің оқ бойы озық тұрғанын тұтынушылардың сезінуін күшейтеді.

              Кәсіпорындардағы қаржылық жоспар жақсы орныққан болса, кәсіпорындардың несие жүйесімен жүмыс жасауына үлкен септігін тигізеді.

Кәсіпорындағы қаржылық жоспардың орнығуы аудиторлық бақылауға да байланысты болады.

 

 

 

 

 

 

1.2.Бизнес жоспардың  негiзгi бөлімдері, кәсiпорынды дамытудағы маңызы

              Қаржылық жоспарлау экономиканы және оның буындарын басқарудың аса маңызды функциясы болып табылады. Оны мемлекеттік билік пен басқарудың органдары, мекемелері және олардың жоғарғы құрылымдары жүзеге асырады.

Шаруашылықты жүргізудің нарықтық жағдайында  қаржылық жоспарлау шаруашылық жүргізудің белгіленетін түпкілікті нәтижелеріне ықпал етуші көптеген факторлардың екі ұштылығына байланысты көбінесе болжау ретінде жүргізіледі.

Қаржылық болжау-мемлекеттің мүмкін болатын қаржы жағдайын алдын ала көре білу, қаржы жоспарларының көрсеткіштерін негіздеу. Болжамдар орташа мерзімді (5-10 жыл) және ұзақ мерзімде (10 жылдан астам) болуы мүмкін. Қаржылық болжау қаржы жоспарларын жасау стадияларынан бұрын болады, қоғам дамуының белгілі бір кезеңіне арналған қаржы саясатының тұжырымын жасайды. Қаржылық болжаудың мақсаты-болжанған кезеңдегі қаржы ресурстарының шынайы мүмкін болатын ауқымын, оларды қалыптастырудың көздерін және пайдалануды анықтау болып табылады. Болжамдар қаржы жүйесінің органдарына қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен жетілдірудің түрлі нұсқаларын, қаржы саясатын іске асырудың нысандары мен әдістерін белгілеуге мүмкіндік береді.

Қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет етеді: Экономикалық процестерді анықтайтын факторларға қарай қаржы жоспарлары көрсеткіштерінің динамикасын бейнелеп көрсететін экономикалық үлгілерді жасау;

Корреляциялық-регрессиялық талдау;

Тікелей сараптамалық бағалау әдісі. Қаржы жоспарлау- бұл белгіленген мақсаттарға жетуге бағытталған қаржы жоспарларының жасалу және олардың белгілі мерзімде орындалуын ұйымдастыру үдерісі. Жоспарлау бақылаудың элементі ретінде қаржылық саясаттың құралдарының бірі болып табылады. Ол ірі шаруашылық өзгерістерді жүзеге асыруға мүмкіндік береді. 

              Қаржылық жоспарлаудың обьектісі болып шаруашылық жүргізуші субьектілер мен мемлекеттің қаржылық қызметі табылады, ал қорытынды нәтижесі-жеке мекемелердің қаржылық сметаларынан бастап мемлекеттің қаржылық балансына дейінгі қаржылық жоспарларды құру болып табылады. Әрбір жоспарда белгілі кезеңдегі кірістер мен шығыстар, қаржы және несие жүйелерінің салаларымен анықталады. Қаржыны жоспарлаудың нақты міндеті қаржы саясатымен анықталады. 

              Жоспарлаудың үздіксіз қағидаты перспетивалық және жылдық ағымдағы қаржы жоспарларының тығыз үйлесуін шамалайды, бұған перспективалық жоспарлаудың іс-қимылының мезгілін ұзартумен және жылдық жоспарлауда олардың міндеттерін нақытлаумен қол жетеді. Қаржыны жоспарлаудың бұл қағидаты ағымдағы және перспетивалық жоспарлаудың арасында үзілісті  болдырмауға, шаруашылық жүргізуші субьектілерді, олардың нақтылы даму перспетиваларын анықтай отырып, дұрыс бағыттауға мүмкіндік береді; бұл қағидат шығыстардың көпшілігі үшін әсіресе мемлекет қаржысын бөлуді есептеу кезінде қолданылады. Бұл жоспарлаудың жүйелік-түрлендірме әдісі, жоспарлау, бағдарламалау және бюджет жасау:

              Жоспарлау өзіне мақсаттар мен міндеттерді қалыптастыруды және баяндауды кіріктіреді.

              Бағдарламалау деп мақсаттарға жету үшін пайдаланылатын құралдардың қолда барын іріктеуді және жаңаларын табуды түсінеді;

              Бюджет жасау-жалпы көпжылдық бағдарламаларды қаржы жылдары бойынша жылдық бюджеттік цифрлар тіліне аудару процесі. Бұл дәстүрлі бюджеттік топтастыру бойынша сан жағынан тұлғаланған операциялардың бүкіл жиынтығын бөлу процесі. 

              Обьективті талаптарға жауап беретін қаржылық жоспарлауды ұйымдастыру оның негізгі қағидаттарын саналы есепке алуды қажет етеді. Отандық экономикалық әдебиеттерде қаржылық жоспарлаудың қағидаттарын анықтауда әртүрлі көзқарас бар. Алайда қағидаттар басқарудың бұл стадиясының  негізгі ережелері ретінде дамудың барлық дәуірі, кезеңдері үшін бірдей болады. Өзгеретін жоспарлаудың қағидаттары емес, тек оларды іске асырудың механизмі, өндіргіш күштердің, ғылымның және көптеген басқа факторлардың даму деңгейіне байланысты оның әдістері өзгереді.

              Сонымен қатар қаржылық жоспарлауда тарихи мына ұйымдық қағидаттар қалыптасты: ведомстволық, салалық, аумақтық және предметтік мақсатты. Ведомстволық және салалық қағидаттар экономиканы бір орталықтан басқарудың (оның қатал әміршіл әдістерімен) кезеңіне сипатты болды.

              Нарықтық қатынастар жағдайында аумақтық және предметтік-мақсатты қағидаттар кеңінен қолданылатын  болады. Аумақтық қаржылық жоспарлау әкімшіл-аумақтық бөліністердің қаржы ресурстарын анықтауға мүмкіндік береді; ресурстар ауқымын шаруашылық қызметтің нәтижелеріне тәуелді ғып қоюға көмектеседі; обьективті себептер бойынша ресурстардың тапшылығы жағдайында аймақтың қолайлы әлеуметтік дамуын қамтамасыз ету үшін оларды орталықтандырылған қорлар арқылы дамуын қамтамасыз ету үшін оларды орталықтандырылған қорлар арқылы қайта бөлу мүмкін.

              Қаржылық жоспарлаудағы предметтік-мақсатты қағидат белгілі бір экономикалық, әлеуметтік, экологиялық, мәдени және басқа бағдарламаларды қамтаамсыз ету үшін қаржы ресурстарын нақтылы қалыптастыруға және пайдалануға бағытталған.

              Бизнес жоспарлаудың негізгі құжаты болып келетін қаржы жоспары шаруашылық жүргізуші субьектілердің, салалардың аймақтардың және жалпы мемлекеттің ақшалай табыстары мен қорланымдарын құрудың және пайдаланудың жоспары болып табылады. Қаржы жоспары ұлттық шаруашылықтың ресурстарымен қамтамасыз етілуін көрсетеді.

              Басқарудың барлық деңгейлерінде жасалынатын саны көп қаржы жоспарларын бір жүйеге келтіру үшін оларды көптеген белгілер бойынша сыныптаған орынды болып табылады. Экономикалық әдебиеттерде олар негізгі екі топқа бөлінеді: жиынтық және бастапқы қаржы жоспарлары.

              Жиынтық қаржы жоспарлары жалпы мемлекеттік қаржы ресурстарының қозғалысын негіздейді, мемлекеттің қаржы жүйесі жүзеге асыратын қайта бөлу процестерін белгілейді.

              Нысаны бойынша  олар әрқашан жиынтық жоспарлар болып табылады, бірақ ол бұның жалғыз ғана белгісі емес. Сонымен бірге министрліктердің, ведомстволардың қаржы жоспарларының да құрамалық сипаты болады, бірақ олар қаржы ресурстарының қозғалысы тек нақтылы саланың, ведомствоның шегінде ғана жобалайтындықтан, олар бастапқы жоспарларға жатады. жиынтық қаржы жоспарлары ең алдымен өзінің мазмұнымен, ресурстардың обьектісімен және сферасымен, жоспарлау әдістерімен және арналымымен ерекшеленеді.

              Қазіргі кезде жиынтық қаржы жоспарлары жалпымемлекеттік, салалық аумақтық жоспарларды кіріктіреді. Мыналар жалпымемлекеттік болып табылады: мемлекетің жиынтық қаржы балансы, мемлекетік бюджет, республикалық бюджет, бюджеттен тыс қорлар.

              Жиынтық қаржы балансы деп орта мерзімді кезеңге арналған дамудың жалпымемлекеттік болжамының қаржылық бағдарламасын айтады. Оны жасаумен Қаржы Министрлігінің, Ұлттық банктің белсенді қатысуымен экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі айналысады. Аймақтарда баланстың есеп-қисаптарын аймақтық органдар жүргізуі тиіс. Жиынтық қаржы  балансында мемлекеттің меншіктің барлық нысанының шаруашылық жүргізуші субьектілерінің ақша қорларын қалыптастырудың құрамы мен көздері және ұдайы өндіріс пен қоғамдық қажеттерге оларды пайдалану қамтып көрсетіледі.

              Баланстың кіріс бөлігі мыналарды кіріктіреді: таза табыс, тұтынуға салынатын салықтар, амортизациялық аударымдар, сыртқы сауда операцияларынан түсетін түсімдер, салықтар мен алымдар, қысқа мерзімді несиелендірудің ресурстары, ұзақ мерзімді несиелендірудің көздері.

              Шығыстар бөлігінің аса маңызды көрсеткіштері: экономиканы дамытуға  жұмсалатын шығыстар, сыртқы экономикалық операциялар жөніндегі шығыстар, әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын шығыстар, басқару мен қорғаныс шығыстары, қысқа мерзімді кредит салымдарының және ұзақ мерзімді кредит беруге арналған қаражаттардың өсімі.

              Жиынтық қаржы балансы сөйтіп ұлттық шаруашылықтың қаржы ресурстарын сипаттайтын қаржылық көрсеткіштердің жүйесі болып табылады. Жиынтық қаржы балансына қамтылатын көрсеткіштердің құрамы оның елдің әлеуметтік-экономикалық даму жоспарының материалдық және қаржылық үйлесімдерінің теңгерімділігін қамтамасыз етудің тетігі болып табылатындығын көрсетеді. Бесжылдық мерзімге жасаған кезде бұл баланс қаржы және ақша-кредит қатынастарын дамытуыдң ауқымы мен сипатын алдын ала айқындайды. Жиынтық қаржы балансы ірілендірілген көрсеткіштер бойынша оларды министрліктер мен ведомстволарға нақтылы бекітусіз жасалынады. Мәселен, онда қарастырылған таза табыстың  сомасы субьектілер, яғни мекен-жайлары бойынша бөлінбейді. Шығыстарда да осындай. Бұл баланстың көмегімен мемлекетік бюджет және шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржы жоспарларын жасау процесінде жүзеге асырылатын атаулы қаржылық жоспарлау үшін негіз қаланады.

      Қаржы менеджерлері шетелдегі қаржылық жоспарды жасау әдістеріне көптеп көңіл бөледі. Мысалы, қаржылық жоспарды жоқ негізден бастау әдісі. Бұл әдісті ең алғаш рет қолданған «Тексас Инструментс» фирмасы болды.  Бұл әдіс бойынша белгілі бір қызмет атқаратын бөлім жылдың басында бөлінген ақшаны тиімді пайдаланып, ары қарай қызмет ете алатынын дәлелдеуге тиіс. Менеджер аз көлемде өндірісі бар кәсіпорынның қызметіне кететін шығынды жоспарлайды, сосын өндіріс қызметі өскен кездегі түсімді жоспарлап, сол үшін жауап береді.

 1.3.Кәсiпорынды дамытудағы бизнес-жоспардың маңызы

              Реформалар жағдайында кәсіпорынға ұзақ мерзімді стратегия – бизнес жоспарды жасақтауға негізделген қаржыны басқарудың қазіргі заманғы жүйесі талап етіледі. Бизнес-жоспарда кәсіпорын жуық және ұзақ мерзімді келешекке айналысуды жоспарлайтын қызмет түрлері көрсетіледі. Мұнда кәсіпорын әсер ете алмайтын сыртқы факторлардың әсерін ескеру қажет. Бизнес жоспарда кәсіпорын жуық және ұзақмерзімді келешекке аналысуды жоспарлайтын қызмет түрлері көрсетіледі. Мұнда кәсіпорын әсер ете алмайтын сыртқы факторлардың әсерін ескеру қажет.Бұдан басқа, бизнес жоспар кәсіпорынның қаржылық-экономикалық жағдайдың негізгі көрсеткіштерінің бөлімінен; кәсіпорынның мақсаттары туралы ақпараттарды құратын бөлімнен тұруға тйіс, патенттік құқұқ, экспорт көрсеткіштері және оның мүмкіндіктері, кәсіпорын шығаратын өнімнің тұтыну қасиеттерін жетілдіру негізгі бағыттары, өнімнің ассортиментік құрамы туралы берілгендер келтіріледі.Бизнес – жоспардың маңызды бөлімі кәсіпорын өнімнің өткізілім нарығын сипаттауы болып табылады, ол нарықтық зерттеуді, тұтынушыларды және олардың сурамыс деңгейін, тұтынушылар ынталануын, кәсіпорынның нарықтағы жағдаиын, негізгі көрсеткіштерін талдаудан тұруға тиіс. Будан басқа, кәсіпорынның талдау – бәсекелестер қызметін зерттеу, бәсекелестер өнімін бағалау, салыстырмалы бағалау қажет. Сондай-ақ маркетингтік зерттеулерде қажет өған мыналар кірістіріледі: бір жылдан бес жылға дейінгі мерзімге маркетинг стратегиясын анықтау тауар саясаты, баға саясаты, сұранысты қалыптастыру және өткізуді ынталандыру.Кәсіпорынның өндірістік-технологиалық және инновациялық саясатын сипаттайтын және келесі ақпараттардан тұратын бөлім қажет:кәсіпорынның орналасқан жері туралы; өндіріс қуаттылығы туралы;ұзақ мерзімді активтер туралы; өндірістің технологиялық денгейі, оның қазіргі заман талаптарына сәйкес келуі; өндірістік процесті бақылау туралы, өнім сапасына кепілдік себептерді талдау; өндірістік кооперациялау және өндірісті материалдық қамтамасыз ету туралы; қоршаған ортаны қорғау туралы; өндіріс өрісінде мемлекеттік және құқұқтық реттеу туралы.Бизнес жоспардың құрамды бөлімі кадрлық саясатқа және қызметкерлерді басқаруға арналған, кәсіпорынның ұйымдық құрылымы болып табылады. Ол кәсіпорын алдында тұрған міндеттермен мақсаттарға сәйкес келуі керек.Кәсіпорын бизнес жоспарды жасақтауда тәуекелмен сақтандыру ескерілуі тиіс. Кәсіпорынның нарықтық экономика жағдайларында қызмет етуі кәсіпорын басшылығы қателесіпқабылдайтын шешімдермен байланысты. Себебі кәсіпорын қызметіндегі мәселелер кәсіпорынның барлық жұмысшыларын, акционерлерді, инвесторларды, тұтынушыларды қызықтыратын болғандықтан мүмкін болатын тәуекелдерді талдау керек. Бұл тәуекел мәні мәселелері, тәуекел себептері, тәуекел факторлары, өтеумен тәуекелді азайту әдістері болуы мүмкін.Тәукелдерді сақтандырудың қазіргі бар жұмысы сақтандыру, мүлікті сақтандыру, көлік құралдарын сақтандыру, несиелерді сақтандыру туралы келісім шарттарды қарастырады. Кәсіпорынның қаржылық-экономикалық жағдаиын талдауды ескеру мен қабылданған бизнес жоспар негізінде қаржылық ресурстарды басқарушешімдер жасақталынады.Қаржылық жоспарлауды жасақтауды пайда немесе зиян шегуді болжамдап бастаған дұрыс, себебі сату көлемін болжау бойынша берілгендер болса, материалдық және еңбек ресурстарының қажетті мөлшерін есептеуге, материалдық және еңбек шығындарын анықталады. Одан кейін қолма қол қаражаттар қозғалысы болжамы жасақталанады. Оны анықтаудың қажеттілігі пайда немесе зиян шегу болжамын түсіндіргенде төлемдерді жүзеге асыру тәртібінде көрсетілмейді. Қолма қол қаражаттардың қозғалысын болжау қолма қол қаражаттардың құйылуын, қолма қол қаражаттардың ағылуын, таза ақша ағынын банк шотының бастапқы және соңғы сальдосын ескереді.

Нарыққа өту кезінде кәсіпорын қызметін тиімді басқарудың шешуші шарты ретінде фирманың ішкі қаржы жоспарларының да мәні арта түсті. Қазіргі кезде көптеген фирмалар, акционерлік қоғамдар және басқа кәсіпорындар қаржылық жоспарлауда да жалпыдүниежүзілік стандарттарға көше бастады. Осы мақсатпен қаржы жоспары және қаржыландырудың стратегиясы жасалынады.

Бизнес-жоспар бұл кәсіпкерлік қызметтің техникалық-экономикалық негізіне сайма-сай болатын құжат. Ол мемлекеттік кәсіпорындардың экономикалық және әлеумтеттік дамуының жоспарларына қарағанда жекеше кәсіпорындар қатынастарының барлық жақтарын анағұрлым толық қамтиды. Бизнес-жоспар өнімнің немесе қызметтер көрсетудің ерекшеліктерін, олардың бәсекелестік қабілетін, өтім рыногын бағалауды маркетинг стратегиясын, өндірістік ұйымдық және заңдық жоспарларды тәуекелділікті бағалауды және сақтандыруды сипаттайтын бөлімдерді қамтиды.

Қаржы бизнес жоспары бірқатар кестелер мен баланстарды өнім өткізудің болжамын, табыстар мен шығыстардың кестесін, ақшалай шығыстар мен кірістердің балансын кіріктіреді. Кейбір кәсіпорындар активтер мен пассивтердің балансын және графигін қосымша жасайды.

Сөйтіп нарыққа ортада қаржылық жоспарлау анағұрлым жоғары сапалық деңгейде жүзеге асырылады және ғылыми әдістерді, қазіргі заманғы техникалық құралдарды және берік ақпараттық базаны пайдалана отырып бұл процесті жүргізуге мүмкіндік беретін жаңа нысандармен және әдістермен молаяды.

Басқаруда және шаруашылық-қаржылық қызметті жоспарлауда қаржылық көсреткіштер шаруашылық жүргізуші субьектілердің салалардың және жалпы ұлттық шаруашылықтың ақшалай табыстары мен қорланымдарын жасаумен және пайдаланумен байланысты қызметтің түрлі жақтарын сипаттайтын жоспардың, есептің немесе есеп-қисаптың мәліметтері пайдаланылады.

Шаруашылық жүргізуші төменгі буындарында аса маңызды  абсолюттік қаржылық көрсеткіштер қабылданады:

-         өнімді өткізуден түсетін табыс;

-         өткізілген өнімнің өзіндік құны;

-         жалпы табыс;

-         кезең шығысы;

-         негізгі қызметтен түскен табыс;

-         табыс салығының сомасы;

-         таза табыс.

Шаруашылық жүргізуші субьектілердің көлемдік көрсеткіштері мыналар болып табылады:

-         инвестициялар көлемі;

-         жарғылық капиталдың мөлшері;

-         төлеген дивиденттердің, үлестердің мөлшері;

-         айналым қаражаттары көздерінің көлемі;

-         жабдықтаушылармен, тұтынушылармен банкпен бюджетпен есеп айырысудың көрсеткіштері;

Шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржылары қаржылық жүйенің саласы ретінде қоғам экономикасының  негізін құрайды, себебі мұнда материалдық, еңбек және қаржылық ресурстарының көп бөлігі шоғырланады, сол арқылы қоғамдағы ұлғаймалы ұдайы өндіріс үдерісі қамтамасыз етіледі.

Кез-келген шаруашылық субьектілері қаржысыз өмір сүре алмайды. Қазіргі заманғы несие мекемелерінің жұмыс тиімділігі болашақта табылар пайда мен ұрынатын шығынды мүмкіндігінше дәл болжаумен тығыз байланысты. Бүгінгі банк рыногы қайсыбір несие мекемелері ұсынатын банк өнімдері ғана емес, сондай-ақ сол өнімдерді өткізу жоспарлары болуы қажет. Өйткені, жоспарлау элементтері кез-келген ұйымның қызметін тән белгілердің бірі болып табылады. Бұл пікір ағымдағы жоспарлауға ғана емес, перспективалық жоспарлауға да қатысты, кәсіпорын қызметінің табысты болуы жоспардың сапасына тәуелді болады.

              Тоталитарлық шаруашылық билігін бастан кешірген елдердің бәрінде дерлік жоспарлауға деген жағымсыз көзқарастың үстем болғаны шындық. Қазіргі таңда қаржылық жоспарсыз кәсіпорындардың ішкі тіршілігін қажетті арнаға түсіріп отыру қиынға соғады. Жұмыстың түрлі бағыттарын қатар алып жүргенде қайсыбірінің ақсауы ықтимал, істелетін істің барысын бақылап отыру мүмкіндігі кемиді.

              Кәсіпорын жұмысының тиімділігін басқарудың бірден-бір ұтымды құралы-стратегиялық жоспарлау кәсіпорын қызметін стратегиялық басқарудың құрамдас бөлігі болып табылады. Ұзақ мерзімге бағытталған мақсаттарды белгілеп, оларға қол жеткізу жолдары көрсетілетін ағымдағы қызмет қаржылық жоспарларын жасау оның негізгі міндетіне жатады. Әдетте шаруашылық субьектілердің стратегиялық жоспарында мыналар көрініс табады:

-бастапқы жағдай және кәсіпорын жұмыс істейтін ортаға баға беру;

-қаржының бөлінуіне әсер ететін рыноктың басымдықтары;

-кәсіпорындардың күші сондай-ақ әлсіз тұстарын, мүмкіндіктері мен тосын қауіптерді бағамдау;

-рыноктық мүмкіндіктерді жүзеге асыру мақсатында стратегияға өзгерістер енгізіп отыру;

-стратегиялық іс-әрекеттер уақытын таңдап алу;

-күтіліп отырған нәтижелер.

              Ұзақ мерзімді мақсаттарды белгілеп, инвестициялау басымдықтарын анықтау отырып, кәсіпорын іс-қимыл стратегиясын түзуді жүзеге асырады, оны орындауға қажет қаржы мөлшерін айқындау мұнымен бір мезгілде жүргізіледі. Стратегияны дамыта ұштай түсу үшін ағымдағы жоспарлар жасалады, олар ұдайы өзгеріп отыратын нарықтық жағдайларға дер кезінде бейімделу мақсатын көздейді. Сөйтіп, кәсіпорын қызметінің кез-келген түрінде ойға алынып отырған стратегиялық нысаналарға қажетті алғышарт жасалады.

              Қаржылық жоспарлаудағы атқарымдардың бірі болып табылатын стратегиялық жоспарлау процесі кәсіпорын міндетін белгілеуден басталады. Жоспарлаудың бұл процесі ұйымның миссиясын таңдаумен сәйкес келеді, маркетингтік қызмет те осыдан бастау алады.

              Қазіргі қалыптасқан жағдайға сәйкес Қазақстанның көптеген кәсіпорындары стратегиялық жоспарлаумен көп айналыспайды.

Кәсіпорындардың миссиясын таңдау-стратегиялық жоспарлаудың өте жауапты кезеңі болып табылады. Кәсіпорындардың миссиясын белгілеу барысында клиенттерді және олардың сұраныстарын анықтау мәселелері туындайды. Тұтынушылардың ұтымды таңдап алынған сұраныстарын саналы түрде қанағаттандыру ғана кәсіпорындардың күткен нәтижелерге жетуіне жәрдемдеседі.

              Қаржылық жоспарлау кәсіпорын мүмкіндігін байыпты бағалауға, оның балансын нарықтық сұранымдармен қамтамасыз етуге, кәсіпорындардың тиянақталған даму бағдарламасы мен рыноктағы іс-қимылын түзуге, байсалды басқару шешімдерін қабылдауға қажет негіз туғызуға мүмкіндік береді.

              Кәсіпорын жұмыс істейтін сыртқы жағдаяттар өрісі кең әрі мемлекеттік шаруашылық саясатының бағытымен, экономиканы басқару және реттеу шараларымен айқындалады.

              Кәсіпорын қызметінің  ішкі жағдаяттарын талдау оның қаржы-экономикалық жағдайын бағалауға, ұсынылатын қызмет түрлерін байыптауға, кәсіпорындардың рыноктағы стратегиялық әрекетін, жоспарлау жағдайын, техникалық жарақтандыру деңгейін, қызметкерлердің біліктілігін бағамдауға, ақпаратпен қамтылуын, қызмет сапасын зерттеуге, кәсіпорынның ұйымдық құрылымын сараптауға негізделеді.

 

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ІІ Кәсіпорын шаруашылығындағы бизнес жоспарды талдау

2.1. Кәсіпорынның ұйымдық құқықтық негіздері

Сарыарқа» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы көрсетілетін қызметтердің сапасын өзін дамыту негізі және Компанияға Ақмола, Қарағанды облыстарының, Астана қаласының экономикалық және әлеуметтік дамуына жәрдемдесу жөніндегі алдына қойылған міндеттерді іске асыруға мүмкіндік беретін тиімді құрал ретінде қарастырады.

«Сарыарқа» ӘКК» ҰК» АҚ басшылығы сапа менеджменті жүйесін енгізуді Компания қызметінің аса маңызды стратегиялық бағыты деп санайды. Мұндай жүйені құрудың нәтижесі инвестициялар мен инновацияларды тарту үшін Сарыарқа макроөңірінде қолайлы экономикалық ортаны қалыптастыру болуы тиіс.

«Сарыарқа» ӘКК» ҰК» АҚ басшылығы Компанияның сапа саласындағы саясаты Компанияның Миссиясынан, Мақсаттарынан және Стратегиясынан туындайтын қағидаттар мен құндылықтарды білдіру болып табылатындығын мәлімдейді.

«Сарыарқа» ӘКК» ҰК» АҚ басшылығы көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру үшін өзіне мынадай міндеттемелерді алады:

    * экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің сапалы жаңа деңгейіне қол жеткізу үшін мемлекеттік және жеке секторларды шоғырландыру жолымен Ақмола, Қарағанды облыстарының, Астана қаласының экономикалық дамуына жәрдемдесу;

    * кластерлік тәсіл негізінде бірыңғай экономикалық нарық құруға ықпал ету;

    * өңірлерді әлеуметтік жағынан дамытуға бағытталған бағдарламаларды әзірлеуге және іске асыруға қатысу;

    * Компанияның мемлекеттік, республикалық және салалық бағдарламаларға нәтижелі қатысуын қамтамасыз ету;



Страницы: 1 | 2 | Весь текст



Экономика курсовая

ВВЕДЕНИЕ.

Кормовой подкомплекс АПК — совокупность отраслей сельско- хозяйственного и промышленного кормопроизводства, занятых производством кормов и кормовых добавок, их хранением, переработкой и реализацией потребителю. Он включает также предприятия по производству и производственно-техничеекому обслуживанию специализированных средств производства, ведению научных исследований, подготовке и переподготовке кадров для кормопроизводства. Сельскохозяйственное кормопроизводство как отрасль включает полевое и луговое кормопроизводстве. Его основной функцией является производство кормовой продукции растительного происхождения: зернофуража, сена, сенажа, силос ч, кормовых корнеплодов, зеленых и пастбищных кормов, витаминной травяной муки и т. д. Промышленное кормопроизводство как отрасль включает комбикормовую промышленность, а также все подразделения микробиологической, фармацевтической, пищевой, химической и других отраслей промышленности, которые прямо или косвенно связаны с выпуском тех или иных видов кормов и кормовых добавок.

Корма и кормовые добавки, поступающие в животноводстве, являются одним из основных элементов его материально-технической базы и как структурный ее элемент представляют собой кормовую базу животноводства. Чем больше, выше качество, ниже стоимость и оптимальнее структуры кормов л кормовых добавок, тем крепче кормовая база животноводства. Следовательно, кормовой подкомплекс АПК создает кормовую базу для животноводства. Его целевой функцией является производство высококачественных -и недорогих кормов, кормовых добавок и получаемых на их основе кормовых рационов.

Цель работы: Изучить работу хозяйства «СПК Куритичи». Проанализировать важнейшие производственно-экономические показатели кормовой базы в хозяйстве. Определить положительные результаты кормопроизводства, возможности ее улучшения.

1.ОРГАНИЗАЦИОННО-ЭКОНОМИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ХОЗЯЙСТВА.

Производственная характеристика СПК «Куритичи».

СПК «Куритичи» Петриковского района расположен в 12 км от г. Петрикова, в юго-западной части района.

Правление СПК находится в деревне Куритичи. На территории хозяйства имеется развитая сеть проселочных дорог. Связь с районным центром осуществляется с помощью дорог республиканского значения.

Продукция, производимая в хозяйстве, реализуется в пределах территории Гомельской области, согласно заключенных договоров. Молоко реализуется на Петриковский маслосырзавод. Крупный рогатый скот на откорме реализуются на мясокомбинат города Калинковичи.

В состав СПК входит растениеводческая бригада, молочнотоварная ферма и ферма по выращиванию и откорму КРС. Организация управления производством на СПК «Куритичи» строится по территориальному производственному принципу.

В аграрной экономике обычно вместо термина «земля» пользуются термином «земельные угодья», так как каждый участок земли (угодье), как правило, существенно отличается от другого характером использования. Земельные угодья — это однородные участки земли, имеющие то или иное производственное назначение и использование.

Из состава земельных угодий, прежде всего, выделяют земли сельскохозяйственного и несельскохозяйственного назначения. Первые называются сельскохозяйственными угодьями, и в силу того, что они дают сельскохозяйственную продукцию, их называют продуктивными.

Таблица 1.Состав и структура земельных угодий.

Виды угодий

Базисный год

Отчетный год

Отклонение

2007 г.

2008 г.

+,-

Площадь, га

Структура, %

Площадь, га

Структура, %

+,-га

В % отч. Год к базисному

Общая земельная площадь

4526

100

4541

100

+15

100,3

В.т.ч. с/х угодья

4136

91,4

4149

91,4

+13

100,3

Из них: пашня

2160

47,7

2174

47,9

+14

100,6

Сенокосы

1971

43,5

1095

22,5

-876

55

Пастбища

-

-

875

19,3

+875

-

Сады и ягодники

5

0,1

5

0,1

-

100

Прочие угодья

5

0,1

114

2,5

+114

-

Осушенные земли

-

-

2949

64,9

+2949

-

Орошаемые земли

-

-

-

-

-

-

Показателем эффективности использования сельскохозяйственных угодий служит уровень их продуктивности — урожайность возделываемых культур на пашне, трав на сенокосах и пастбищах. От этого зависит эффективность не только растениеводства, но и животноводческих отраслей. Поэтому важнейшим направлением повышения эффективности всего сельскохозяйственного производства является улучшение плодородия почв и повышение продуктивности сельскохозяйственных угодий.

Таким образом, механизм повышения эффективности использования земли и сельскохозяйственных угодий носит комплексный характер. Все сводится к бережному отношению к земле и рачительному хозяйствованию на ней. В современных условиях использование земли считается эффективным и рациональным, когда оно сопровождается не только увеличением выхода продукции с единицы площади, повышением ее качества и снижением удельных затрат, но и сохранением или повышением плодородия почвы, обеспечением охраны окружающей среды. Сельскохозяйственное предприятие должно быть истинным хозяином на своей земле и не пользовать все имеющиеся пути и средства для достижения успеха в своей деятельности.

Таблица 2. Показатели экономической эффективности использования земли.

Показатели

Единица измерения

Базисный год

Отчетный год

Изменение +,-к. базисному году

Рост по отношению к базисному

2007 г.

г.

1.Произведено на 100 га с/х угодий

Валовой продукции

тыс.руб.

5780000

8093000

+2313000

140

Чистого дохода

тыс.руб.

2134000

3004000

+861000

140

Прибыли

тыс.руб.

748000

1236000

+488000

165

Молока

Ц

36310

42110

+58000

116

Мяса

Ц

4155

3952

-203

95

2. Урожайность

Зерновых

ц.га.

29,2

31,2

+2,1

106,8

Картофеля

ц.га.

27,9

208,9

+181

748,7

Др. основных культур

ц.га.

42,5

65,7

+23,2

154,5

3.Произведено зерна на 100 га пашни

Ц

82,3

111

+28,7

134,8

4.Стоимость валового продукта в сопоставимых ценах

млн.руб.

6162

6907

+745

112

В том числе:

Растениеводство

млн.руб.

2951

3712

+761

125,7

Животноводство

млн.руб.

3211

3195

-16

99,5

В качестве результата используется валовая продукция, товарная продукция, реализованная продукция, денежная выручка (доход), прибыль. Ресурсы подразделяют на земельные (сельскохозяйственные угодья, пашня), основные и оборотные средства производства, трудовые ресурсы (рабочая сила, затраты живого труда), финансовые ресурсы (капитальные вложения, производственные затраты).

Валовая продукция (Вп) — это объем продукции растениеводства и животноводства в стоимостном (денежном) выражении. Определяется по принципу валового оборота и рассчитывается в текущих и сопоставимых ценах. Включает элементы продукции, не являющейся товаром (незавершенное производство), и имеет повторный счет (стоимость кормов учитывается и в растениеводстве, и в животноводстве).

Товарная продукция (Т„) — стоимость всей продукции, произведенной сельскохозяйственным предприятием и предназначенной для реализации на сторону или внутри хозяйства (включает уже реализованную продукцию и находящуюся на складе).

Таблица 3.Размеры производства СПК «Куритичи»_ . (Наименование хозяйства)

Показатели

Единица измерения

Базисный год

Отчетный год

Отчетный год к базисному году, %

2007 г.

г.

Объем валовой продукции

млн.руб.



Страницы: Первая | 1 | 2 | 3 | ... | Вперед → | Последняя | Весь текст